موضوع: <-PostCategory->
نویسنده: حسين كبريتي

پدیده چشم و هم چشمی از جمله نابهنجاری هایی است که در میان مردم و به خصوص زنان به شکل گسترده وجود دارد و هر زنی دست کم در موردی یا زمانی گرفتار این نابهنجاری اجتماعی شده و از مولفه های اساسی آن می توان به تظاهر، رقابت، احساس خودکم بینی و ارضای آن به اشکال مادی و ظاهری اشاره کرد. این افراد می کوشند چیزهایی را تهیه کنند و نمایش دهند که در چشم دیگران بسیار زیبا باشد. آنها فکر می کنند به این ترتیب می توانند برتری خود را به رخ دیگران بکشند.
الهام حبیبی رفتار شناس می گوید: چشم و هم چشمی به این معناست که فرد به بلوغ فکری کامل نرسیده است. در واقع چنین فردی ضعف درونی خود را با ظواهر بیرونی جبران می کند، اما در نهایت هیچ گاه راضی نمی شود. براساس تحقیقات انجام شده در سازمان ملی جوانان25 درصد از زنان دچار چشم و هم چشمی هستند که 10 درصد این افراد به دلیل مشکلات روانی و کمبودهای دوران کودکی و 15 درصد نیز به دلیل حسادت و رقابت منفی چشم و هم چشمی می کنند. البته کارشناسان می گویند انجام این عمل ممکن است در مردان نیز اتفاق بیفتد، این رقابت موجب بروز پدیده "زیرآب زنی" می شود و وضعیت کاری و شغلی آنها را با اخلال مواجه می کند.
وی ادامه داد: این پدیده گرچه بین همه افراد جامعه مشاهده می شود ولی در میان زنان خانه دار که مشغله فکری کمتری دارند، شیوع بیشتری دارد. این قبیل خانم ها، کمال خود را در وسایل و اشیای اطرافشان می بینند و تصور می کنند هر چه وسایل زندگی آنها شیک تر و گران قیمت تر باشد بیشتر مورد احترام و اکرام واقع می شوند.
دکتر ارسلان مبارکی عضو هیئت علمی انستیتو روان پزشکی تهران دلایل وقوع این پدیده را در برخی از موارد بیانگر نوعی نیاز به جلب توجه و تایید شدن از سوی افراد دیگر دانست. وی در این باره به نظام آباد گفت: چشم و هم چشمی ارتباط مستقیم با میزان پذیرفته شدن افراد از سوی خود آنها دارد بدین مفهوم که هرچه افراد وضعیت ظاهری، توانایی های فردی و مالی خود را همان گونه که هست، قبول داشته باشند کمتر به چشم و هم چشمی با اطرافیان خود مبادرت می ورزند.
به اعتقاد این عضو هیئت علمی انستیتو روانپزشکی تهران، زمانی که افراد واقعیات زندگی و توانایی های فردی خود را قبول داشته باشند کمتر به نظرات دیگران در مورد خود توجه می کنند و می خواهند اطرافیان آنها را همانطور که در واقعیت هستند، بپذیرند.
وی تصریح کرد: همچنین وقتی افراد بیش از حد در پی کسب اطلاع از نظرات دیگران نسبت به خود باشند تلاش می کنند تا همانطور که دیگران دوست دارند در مقابل آنها ظاهر شوند و از همین طریق نظر مثبت آنها را نسبت به خود جلب کرده و مورد تایید آنها واقع شوند در این صورت است که این افراد از واقعیات شخصیتی و توانایی های خود غافل شده و معیار خود را تایید دیگران قرار می دهند.
این روانشناس همچنین یادآور شد: جنبه حسادت های فردی نیز در این زمینه می تواند نقش داشته باشد چرا که افراد حسود به نوعی در پی همانند سازی با دیگران هستند و تمایلی نسبت به تمایز با اطرافیان خود نداشته و می خواهند چیزی جدای آنچه مورد تایید دیگران است، نباشند.
به هر حال وقتی در یک جامعه ارزش ها تغییر پیدا کنند و داشته های مادی جای ارزش های معنوی را می گیرند. افراد برای به دست آوردن جایگاه اجتماعی می کوشند خود را به ابزار روز مجهز سازند، آنها می پندارند که داشتن این ابزار موجب می شود سریعتر پیشرفت کنند و بیشتر دیده شوند. اگر رسانه های صوتی، تصویری و نوشتاری جامعه مفاهیم عمیقتر و ارزشمندتری را مورد توجه قرار دهند، مخاطبان نیز به همان اندازه می کوشند به لایه های عمیقتری از زندگی توجه کنند اما وقتی همه چیز در سطح باقی می ماند نباید توقع داشت که فرزندان ما بازیچه این داستان نشوند. به تبلیغات تلویزیونی نگاه کنید و ببینید آیا مروج چشم و هم چشمی نیستند؟ تنها به ذکر یک مثال بسنده می کنیم; جایی که دو کودک در مورد یخچال خانه شان با هم حرف میزنند و هر یک سعی میکند به دیگری نشان دهد که یخچال خانه آنها بهتر است و...دکتر ناصر غفار زاده روانشناس نیز در این مورد گفت :ناآگاهی، تجمل گرایی، داشتن اعتقادات ضعیف، به دنبال مد بودن، غلبه احساسات بر تعقل، تبعیت از فرهنگ های بیگانه بدون شناخت و ارزیابی دقیق از آن فرهنگ، عدم تشخیص نیازهای واقعی خود، خانواده و جامعه حاصلی جز چشم و هم چشمی ندارد.
وی افزود: نهاد خانواده به عنوان نخستین نهاد اجتماعی باید مجهز به اطلاعات تربیتی باشد تا بتواند در مقابل این نوع پدیده ها یک رفتار منطقی و عقلانی را به کار گیرد.
به هر حال در این میان مسوولان باید فضای جامعه را از رقابت های ناسالم سطحی و مادی خارج کنند و شاخص های موفقیت را با تمام شخصیت ها و عوامل موجود در جامعه از طریق رسانه های جمعی و ابزارهای تبلیغی در جامعه رواج دهند تا آحاد جامعه بویژه نسل جوان ارزش را در مسایل سطحی نبینند و درگیر چشم و هم چشمی، تجمل پرستی و رقابت های ناسالم نشوند.
نظرات شما عزیزان: